“Oost-Berlijn was voor mij het paradijs”

Anna Von Gwinner verhuisde vier jaar na de val van de muur van West naar Oost-Berlijn


Anna von Gwinner woonde eind jaren tachtig in West-Berlijn. Nu heeft ze haar eigen winkel in Oost-Berlijn. Ze studeerde architectuur toen er werd omgeroepen dat de muur zou vallen: “Ik wist niet hoe snel ik op de muur moest klimmen”.
Anna von Gwinner zag 45 jaar geleden het levenslicht in München. Dat ze exact twintig jaar nadat de muur viel de Architekturpreis Berlin 2009 zou winnen, kon niemand weten. Ze kreeg als architect van Ebers Architekt de award voor het ontwerpen van een pand in de Strehlitzer Straβe.
Het avontuur begon na de middelbare school. Ze besloot te gaan studeren in Londen. Daar behaalde ze haar bachelor in kunst aan de Goldsmiths’ College of Fine Art. Vervolgens besloot ze terug te keren naar haar geboorteland, ze huurde woonruimte af in West-Berlijn. Ze begon daar haar studie architectuur aan de Hochschule der Künste.

Absurde feesten
“We waren op school toen uit de luidsprekers klonk dat de muur zou gaan vallen. Iedereen was direct vrij en we gingen meteen naar de muur. De sfeer die toen los kwam, was ongekend. Er werd dagen, weken eigenlijk jarenlang feest gevierd” herinnert Anna von Gwinner zich. Vooral in Oost-Berlijn werden volgens de 45-jarige Münchener de beste feesten gegeven. “Ik ging vaak met veel van mijn vrienden ’s avonds naar Oost-Berlijn om daar te feesten. Je kwam echt de meest absurde feesten tegen. Er was ook totaal geen politiecontrole. We konden doen wat we wilden.”

Legobar
Eén van de meest opmerkelijke dingen uit die tijd was de ‘legobar’. “Het was een vriend van me die een grote metalen bol had ommuurd met lego. Daarin had hij drank zitten. Je kon hem inhuren als er feestjes waren, want hij kon zijn legobar overal mee naartoe nemen. Zijn legobar was in heel Oost-Berlijn bekend.” Pas tien jaar na het neergaan van de muur trok de politie de touwtjes weer aan. Nu is het veel properder dan tien jaar geleden.

Gevangen
Hoewel West-Berlijn onder Amerikaans toezicht stond tijdens de koude oorlog, voelde Von Gwinner zich gevangen in het Westen. “Natuurlijk hadden wij het economisch veel beter dan onze stadsgenoten in het Oosten, maar wij konden geen kant op.” Berlijn lag als stad in het oosten van Duitsland, vandaar dat het hele stadsdeel was ommuurd. “Ik heb het gelukkig maar één jaar meegemaakt, maar dat jaar voelde ik me gevangen in mijn eigen stad. Kun je nagaan hoe dat voor de geboren Berlijner was. Zij konden zich twintig jaar lang niet vrij bewegen in hun eigen stad. Logisch dat er een extreme blijdschap was in de hele stad.”
Anna von Gwinner verkaste naar het stadsdeel dat vier jaar voor haar verhuizing nauwelijks betreedbaar was door alle administratieve rompslomp, waar de grens van Oost naar West gedurende die periode onder gebukt ging. “Het was een zeer basic appartementje wat ik daar had. Geen licht en geen elektriciteit, maar dat maakte niets uit. Het was voor mij het paradijs.” Ze was niet de enige student die na 1989 naar het Oosten vertok. “Iedereen die West was gewend, sloeg steil achterover van de lage huurprijzen. Tel daarbij het gevoel van bevrijding dat bij iedereen heerste op. Dat is toch de perfecte combinatie voor iedere student.” Hierdoor trokken veel van haar leeftijdsgenoten naar de verschillende wijken in Oost-Berlijn. De oorspronkelijke bewoners van Oost-Berlijn vertrokken op hun beurt naar andere steden of dorpen in Duitsland. “Door deze migratie kreeg hier iedere wijk haar eigen identiteit. Die zie je nu nog steeds terug.”Kreuzberg is ook een dergelijke wijk met een geheel eigen identiteit. Daar wonen voor twee-derde Turken en de rest wordt grotendeels bezet door kunstenaars.

Verf-schoort
Na vele projecten is Anna von Gwinner nu bezig met het opzetten van een nieuw project. Op de hoek van de Strelitzer Straβe is ze haar eigen kleding winkel begonnen. De winkel ziet er nog wat kaal uit, maar daar zal snel verandering in komen. Voor in de winkel hangen de eerste exemplaren van haar zelf beschilderde T-shirts al klaar voor de klanten. Met een rood verf-schoort om haar nek zal ze zich de komende tijd bezig gaan houden met het verkopen van zelfbeschilderde kleding. Als het net zo succesvol wordt als haar vorige projecten, kunnen we veel verwachtingen. Ze mocht een jaar geleden de Architekturpreis Berlin 2009 ophalen. Met haar eigen winkel zoekt ze een nieuwe uitdaging.

www.annavongwinner.de